Szkolnictwo we Francji– różnice i podobieństwa

Nauka we Francji wygląda bardzo podobnie jak w Polsce. Dzielimy etapy na przedszkole, szkołę podstawową, gimnazjum (które jeszcze niedawno było również w Polsce) oraz szkołę średnią. Po całym tym etapie nauki można iść na studia.

Tak jak w Polsce, można, ale nie trzeba posyłać dzieci do przedszkola. Większość jednak decyduje się, aby od najmłodszych lat adaptować się w środowisku swoich rówieśników. Ten etap „nauki” trwa od wieku lat 3 do lat 6. W Polsce natomiast dużo rodziców decyduje się na szkołę podstawową dopiero w wieku 7 lat, dużo dzieci przeżywa jeszcze etap tzw. „zerówki” – to taka klasa w szkole podstawowej bądź przedszkolu pomiędzy jednym a drugim – bardziej wymagająca niż przedszkole, ale mniej niż szkoła podstawowa. Dlaczego jednak słowo „nauka” w przedszkolu jest w cudzysłowie? Pojęcie to różni się znacząco w porównaniu do nauki w późniejszych latach życia. Dzieci głównie się bawią oraz przystosowują do danego schematu: śniadanie, odpoczynek/zabawa, obiad, drzemka/leżakowanie – i gdy przychodzi godzina 15:00, rodzice najczęściej zabierają malucha do domu. Zdarza się też, że wychowawcy przeprowadzają jakieś ćwiczenia, które mają zamiar przygotować dzieci do edukacji na poziomie podstawowym.

Szkoła podstawowa we Francji trwa 3 lata krócej niż ówczesna szkoła podstawowa w Polsce. Obejmuje ona dzieci od 6 do 11 roku życia. Również dzieli się na dwa cykle – pierwsze dwa lata następuje edukacja wczesnoszkolna, a pozostałe 3 lata następuje większy rozwój umiejętności, gdyż wszystkie dzieci umieją już czytać i pisać. Tak samo jest w Polsce, u nas jednak edukacja wczesnoszkolna trwa 3 lata, pozostałe 5 lat rozwijamy inne umiejętności. bardziej zaawansowane. W starszych klasach dochodzą przedmioty takie jak przyroda, geografia, historia oraz technologia, w Polsce mamy dodatkowo przyrodę, historię i informatykę. W zależności od tempa rozwoju ucznia grono pedagogiczne może podjąć decyzję o przedłużeniu lub skróceniu każdego z tych etapów. Dzieci nie piszą egzaminów końcowych, u nas jednak mamy egzamin ósmoklasisty. Nie otrzymują one również żadnych dokumentów potwierdzających ukończenie tego etapu edukacji. O ile nauczyciele nie widzą żadnych przeciwwskazań, uczeń może rozpocząć naukę w szkole średniej I stopnia.

Następnie mamy gimnazjum, może być inaczej zwane we Francji jako szkoła średnia I stopnia – trwa ona 4 lata. W pierwszym cyklu uczniowie są obserwowani przez nauczycieli, żeby sprawdzić ich zdolności i zainteresowania. Ma to pomóc im wybrać dalszy kierunek nauki. Uczą się podstawowych przedmiotów, takich jak język francuski, język obcy, matematyka, historia, geografia i nauki ścisłe. W ramach orientacji mają też zajęcia zawodowe (ok. 6 godzin tygodniowo), które pozwalają im poznać świat pracy i lepiej zdecydować o przyszłości, jednocześnie kontynuując naukę ogólną. Na koniec tego etapu zdają egzamin (historia i geografia Francji, język francuski, matematyka) i otrzymują świadectwo brevet, ale jego wyniki nie decydują o przyjęciu do kolejnej szkoły. Jeszcze kilka lat temu w Polsce również funkcjonowało gimnazjum, trwało ono 3 lata. Przedmioty był podobne jak w klasach 4-6 (teraz 4-8), z wyjątkiem, że było ich więcej, a przyroda dzieliła się na geografię, chemię, fizykę oraz biologię.

Następnie mamy szkołę średnią (można nazwać to szkołę średnią II stopnia). Do wyboru jest tak samo jak w Polsce – liceum ogólnokształcące (nauka trwa 3 lata i kończy się egzaminem maturalnym, po którym możliwe jest podjęcie studiów na uniwersytecie, w Polsce trwa 4 lata, również kończy się maturą), liceum techniczne (nauka trwa trzy lata i kończy się technicznym egzaminem maturalnym, po którym możliwe jest podjęcie studiów na politechnice, w Polsce mamy technikum, które trwa 5 lat i jest to połączenie szkoły zawodowej z liceum – masz maturę ale także egzaminy zawodowe) bądź szkoła zawodowa (nauka trwa dwa lata i kończy się egzaminem zawodowym; uczeń może również przez następne dwa lata przygotowywać się do egzaminu maturalnego i uzyskać zawodowe świadectwo maturalne, w Polsce szkoła zawodowa trwa 3 lata, i ma się tylko egzamin zawodowy, jeśli chce się uzyskać maturę, trzeba iść do zaocznego liceum). W liceum jest podobnie jak w Polsce, dodatkowo jednak wybiera się dwa zajęcia fakultatywne, u nas można tzw. rozszerzać przedmioty, czyli uczyć się bardziej szczegółowych rzeczy np. z zakresu matematyki czy biologii. Na poziomie liceum technicznego we Francji, oprócz podstawowych przedmiotów, uczniowie mają też zajęcia i praktyki zawodowe. W szkołach zawodowych można zdobyć dwa dyplomy: CAP lub BEP. CAP potwierdza konkretne umiejętności w danym zawodzie i pozwala podjąć pracę, a specjalizacji jest bardzo dużo (ponad 200). BEP jest bardziej ogólnym dyplomem zawodowym. Uczniowie mogą też zdawać maturę zawodową, która ułatwia znalezienie pracy albo daje możliwość dalszej nauki na studiach. W Polsce uczniowie zdobywają konkretny zawód, np. fryzjerki bądź budowniczego. Po pierwszym roku szkoły średniej II stopnia uczniowie wybierają profil matury: ogólny (np. ścisły, ekonomiczno-społeczny, humanistyczny) albo techniczny (różne kierunki związane np. z zarządzaniem, zdrowiem, technologią czy sztuką). Nauka do matury trwa trzy lata. Sam egzamin składa się z części pisemnej i ustnej (są też przedmioty dodatkowe). Odbywa się na końcu ostatniej klasy, ale niektóre egzaminy można zdać już wcześniej. Zdanie matury pozwala na podjęcie studiów wyższych. Tak samo jest tak naprawdę w Polsce, z tą różnicą, że wybieramy rozszerzenia przedmiotów, z których byśmy chcieli zdawać maturę, ale nie musimy.

Szkolnictwo wyższe we Francji jest bardzo zróżnicowane. Maturzyści mogą wybierać między uczelniami publicznymi i prywatnymi, a także różnymi szkołami, np. biznesowymi, technicznymi czy administracji publicznej. Istnieją też elitarne szkoły wyższe, tzw. Grandes Écoles. Na uczelniach państwowych studia są bezpłatne, natomiast w prywatnych trzeba płacić wysokie czesne (nawet do ok. 10 tys. euro). Po trzech latach studiów uzyskuje się licencjat, a po kolejnych dwóch – tytuł magistra. Na tym poziomie można wybrać ścieżkę naukową lub zawodową. Ścieżka naukowa pozwala potem kontynuować naukę na studiach doktoranckich, które trwają około trzech lat. W Polsce szkolnictwo wyższe charakteryzuje się podobnymi etapami, mamy uczelnie prywatne, publiczne, szkoły handlowe oraz politechniczne. Mamy także studia inżynierskie, jak np. architektura, które łączą trochę studia licencjackie z magisterskimi. Doktorat jednak, jeśli już ktoś się decyduje, trwa bardzo różnie. Zależy to na pewno od wybranego kierunku, tematu pracy doktorskiej oraz chęciami, bo można pisać doktorat nawet i 10 lat.

Szkolnictwo w Polsce i we Francji mają naprawdę wiele wspólnego. Mimo wszystko są to raczej niewielkie różnice, a ogół wygląda praktycznie tak samo.

Autorka: Martyna Opara